Mimari Tasarım
Yapı, bağlam ve kullanım odağında geliştirilen mimari tasarım süreci.
Hizmet
HAN DS için mimari tasarım, biçim üretmekten önce proje hedeflerini, kullanım ihtiyaçlarını ve yerin verilerini ortak bir karar sistemine dönüştürme sürecidir. Yapının nasıl görüneceği kadar nasıl yerleşeceği, nasıl kullanılacağı, araziyle ve mevcut çevreyle nasıl ilişki kuracağı birlikte ele alınır. Amaç, ilk fikirden sonraki proje aşamalarına taşınabilecek açık, tutarlı ve geliştirilebilir bir mimari çerçeve kurmaktır.
Çalışma; yapı sahibinin beklentileri, kullanım senaryoları, yatırım öncelikleri, zamanlama ve proje kapsamının anlaşılmasıyla başlar. Oda veya alan listesi tek başına yeterli değildir. Kimlerin hangi mekânları ne zaman kullanacağı, ortak ve özel alanların ilişkisi, servis akışları, erişilebilirlik, depolama, açık alan kullanımı ve gelecekteki değişim ihtimalleri bir ihtiyaç programına dönüştürülür. Bu program, tasarım kararlarının hangi ihtiyaca karşılık verdiğini görünür tutar.
Yeni yapıda parsel geometrisi, topoğrafya, yol ve giriş ilişkisi, yönlenme, komşuluk koşulları ve doğrulanmış planlama girdileri değerlendirilir. Mevcut yapıda ise ölçülü durum, taşıyıcı ve teknik sistemlere ilişkin mevcut bilgiler, korunacak nitelikler ve müdahale sınırları önem kazanır. Eksik veya henüz doğrulanmamış veri, kesin kabul gibi kullanılmaz; varsayım olarak kaydedilir ve tasarımın hangi noktasını etkilediği belirtilir.
Mimari program ile yer verileri birlikte okunduğunda yerleşim, kütle, kat organizasyonu ve dolaşım seçenekleri kurulabilir. Bir kararın yalnızca plan üzerindeki karşılığı değil; kesitte, cephede, gün ışığında, mahremiyette ve açık alan kullanımında ürettiği sonuç da incelenir. Böylece proje, birbirinden kopuk çizimler yerine aynı fikri farklı ölçeklerde sürdüren bir bütün olarak gelişir.
HAN DS’nin sürece erken katılması, temel kabullerin çizimler ilerledikten sonra değil kararların henüz değiştirilebilir olduğu aşamada tartışılmasını sağlar. Arsa veya planlama çerçevesi belirsizse önce ön mimari değerlendirme gerekebilir; hedefler ve girdiler yeterince netse mimari tasarım alternatiflerine geçilir.
Süreç
İlk aşamada proje hedefleri, kullanıcı programı, mevcut belgeler ve açık sorular birlikte tanımlanır. Projenin hangi kararları bu aşamada üretmesi gerektiği, hangi uzmanlık girdilerinin beklendiği ve hangi konuların daha sonra doğrulanacağı bir çalışma çerçevesine bağlanır. Bu başlangıç, tasarımın kapsamını genişletmek için değil doğru sorulara odaklanmak için yapılır.
Alternatif geliştirme, aynı programı farklı yerleşim ve kütle kararlarıyla sınamayı mümkün kılar. Yapının parsel içindeki konumu, girişler, araç ve yaya hareketi, ortak ve özel alanların dağılımı, bahçe veya teras ilişkileri ile katlar arası dolaşım birlikte değerlendirilir. Alternatiflerin sayısından çok, aralarındaki karar farklarının açık olması önemlidir.
Yönlenme ve açıklık kararları yalnızca manzara veya cephe kompozisyonu üzerinden kurulmaz. Gün ışığı, güneş kontrolü, mahremiyet, komşu yapılar, iç ve dış mekân sürekliliği ile kullanım saatleri birlikte düşünülür. Bir mekânın plan üzerindeki yeri, kesitteki yüksekliği ve cephedeki açıklığı aynı kullanım hedefini desteklemelidir.
Seçilen yaklaşım geliştikçe plan, kesit, cephe ve kütle çalışmaları eş zamanlı ilerler. Alanlar, kotlar, dolaşım, sabit elemanlar ve temel malzeme kararları arasında tutarlılık aranır. Değişen bir kararın projenin diğer parçalarına etkisi izlenir; böylece yalnızca görsel olarak ikna edici değil sonraki teknik aşamalara aktarılabilir bir tasarım elde edilir.
Süreç boyunca kararlar ara sunumlar, çizimler, diyagramlar ve gerektiğinde üç boyutlu çalışmalar üzerinden değerlendirilir. Onaylanan yön, açık kalan konular ve sonraki adımlar kayda alınır. Bu yöntem, müşterinin yalnızca sonucu görmesini değil projenin hangi gerekçelerle geliştiğini anlamasını da sağlar.
Teknik Yaklaşım
Mimari tasarım, proje kapsamına göre taşıyıcı sistem, mekanik, elektrik, yangın, peyzaj ve diğer uzmanlık alanlarıyla ilişki kurar. Teknik disiplinlerin temel ihtiyaçları kütle ve plan kararları kesinleştikten sonra projeye eklenen unsurlar olarak görülmez; şaftlar, açıklıklar, kat yükseklikleri, servis alanları ve ekipman gereksinimleri uygun aşamada mimari kurguya dâhil edilir.
BIM kullanımı gerekli olduğunda, kotların, aksların, mekânların ve disiplin girdilerinin ortak bir model üzerinden izlenmesine yardımcı olur. Model bir doğrulama veya onay mekanizması değildir; güncel ve sorumlusu belirli bilgilerin koordinasyon aracıdır. Model kapsamı, bilgi düzeyi ve teslim beklentileri projenin ölçeğine ve aşamasına göre baştan tanımlanır.
Çalışmanın çıktıları kapsam doğrultusunda ihtiyaç programı, yerleşim ve kütle alternatifleri, geliştirilmiş plan-kesit-cephe seti, alan ve kot kararları, temel malzeme veya mekânsal prensipler ile sonraki aşamalara ilişkin açık konuları içerebilir. Teslim içeriği, her projede aynı kalıp üzerinden değil alınması gereken kararlara göre belirlenir.
Mimari tasarım ile ruhsat projesi ve uygulama belgeleri birbirine bağlı ancak aynı olmayan aşamalardır. Tasarım çalışması, sonraki aşamaların dayanacağı mimari kararları olgunlaştırır. Ruhsat veya uygulama kapsamına geçilmeden önce proje girdileri, danışmanlık ihtiyaçları, ilgili idarenin güncel koşulları ve hazırlanacak belge seti ayrıca netleştirilir.